Bao giờ miền Tây hết lo chạy lở?

22/06/2018 12:48 GMT+7

TTO - Qua thời chạy lũ, một bộ phận dân cư vùng ven sông, biển miền Tây đang phải lo chạy lở.

Bao giờ miền Tây hết lo chạy lở? - Ảnh 1.

Địa bàn Cà Mau nhiều nơi đê biển Tây bị sạt lở nghiêm trọng - Ảnh: N. Hùng

Qua thời chạy lũ, một bộ phận dân cư vùng ven sông, biển miền Tây đang phải lo chạy lở. Nước đói ngoạm bờ, biển ăn người chạy, cuộc sống người dân thấp thỏm, bất an. 

Sạt lở bờ sông không phải đến bây giờ mới có. Nhưng cái đáng lo không chỉ do tác động từ biến đổi khí hậu hay vấn đề nước xuyên biên giới, mà còn là những yếu kém nội tại trong việc quản lý, sử dụng nguồn tài nguyên đất và nước. 

Trong khi lượng phù sa dòng Mê Kông bị nghẽn mạch, thì khai thác cát nội vùng tràn lan, đê bao chặn dòng trao đổi dinh dưỡng giữa sông và những cánh đồng, các túi chứa nước khổng lồ như Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên. Khai thác nước ngầm quá mức gây sụt lún, tạo ra các vết nứt bị khoét rỗng thành hố, cùng với tác động thủy triều gây sạt lở. 

Các thị trấn, thị tứ đông đúc mọc lên, nhiều kè lấn sông, xây công trình ngay bên bờ sông và những và những lỗ hổng trách nhiệm trong quản lý như bồi thêm những cú đấm hội đồng, "nện" thêm vào phần đất vốn yếu, mỏng do bị nước xâm thực, làm gia tăng sạt lở nghiêm trọng hơn.

Khi sạt lở diễn ra trên diện rộng, thì rõ ràng là đã có sự mất cân bằng trên toàn hệ thống. Vấn đề sạt lở ở ĐBSCL cần được tiếp cận hệ thống và giải quyết theo hệ thống chứ không thể làm riêng lẻ từng tỉnh, từng huyện. 

Việc Chính phủ phân bổ 2.500 tỉ đồng lo cho sạt lở là đáng mừng, nhưng nếu đồng tiền bị chia nhỏ ra để xây kè sông, làm rọ đá lấp hố xoáy theo cơ chế đầu tư hiện tại vốn "phân ranh" riêng lẻ cho từng tỉnh, thì sẽ mất tác dụng. Việc bồi đắp bờ sông của tỉnh này, gây lở bờ của tỉnh khác theo quy luật tự nhiên "bên bồi, bên lở" là khó tránh khỏi.

Rõ ràng, vấn đề sạt lở ở ĐBSCL cần được tiếp cận hệ thống chứ không thể quanh quẩn tại các điểm sạt lở hay trong ranh giới hành chính một tỉnh. Không thể phủ nhận những giải pháp công trình cần thiết, nhưng với thực trạng yếu liên kết vùng, quản lý "thiếu phối hợp, thừa chồng chéo", thì rất cần các giải pháp phi công trình. 

Việc Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn vừa công bố bản đồ sạt lở bờ sông, xói lở bờ biển vùng ĐBSCL nhằm từng bước kiểm soát an toàn về phòng chống sạt lở trước mắt và lâu dài rất đáng hoan nghênh. 

Nhưng điều quan trọng là cần "bản đồ tư duy hệ thống" ứng phó sạt lở và thực thi các giải pháp có sự điều phối chung. Trên cơ sở tổng điều tra, khảo sát, đánh giá tổng hợp khoa học tình hình, nguyên nhân chủ yếu của sạt lở để có giải pháp, lộ trình, cách giải quyết phù hợp. 

Trên cơ sở đó, huy động các nguồn lực phù hợp với điều kiện hoàn chỉnh các hệ thống quy chuẩn ứng phó sạt lở bờ sông, bờ biển.

Bên cạnh các biện pháp khẩn cấp tạm thời, di dời, đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản người dân, cần có các giải pháp căn cơ trong thế chủ động. Việc quy hoạch, đầu tư xây dựng hệ thống giao thông, thủy lợi, bố trí dân cư, tổ chức sản xuất đều phải đặt trong bối cảnh tổng thể, phải tính đến những mục tiêu ứng phó dài hạn, nhưng cũng không quên những mục tiêu trước mắt là người dân phải sống, con em phải đi học, tạo sinh kế cho người dân trong an toàn.

Bao giờ miền Tây hết lo chạy lở? Câu trả lời phụ thuộc vào cách tiếp cận hệ thống, phối hợp giải quyết vấn đề thách thức mang tính hệ thống hơn là việc mạnh ai nấy làm.

TRẦN HỮU HIỆP
Mới nhất
MeKong Xanh - Cùng xây cuộc sống xanh

MeKong Xanh - Cùng xây cuộc sống xanh

Buổi hội thảo và tổng kết chương trình MeKong Xanh với chủ đề “Hướng đến phát triển bền vững Đồng bằng Sông Cửu Long” ngày 24 - 11 vừa qua thành công tốt đẹp.

Mong Tuổi Trẻ tiếp tục đồng hành cùng ĐBSCL

Mong Tuổi Trẻ tiếp tục đồng hành cùng ĐBSCL

Khởi động từ tháng 1-2018, chuyên trang Mekong Xanh của báo Tuổi Trẻ với sự đồng hành của Công ty cổ phần Tôn Đông Á đã góp phần chuyển tải đa dạng thông tin, chính sách, đời sống vùng ĐBSCL đến bạn đọc cả nước.

Ươm mầm sáng tạo,  lan tỏa mô hình tốt

Ươm mầm sáng tạo, lan tỏa mô hình tốt

Không chỉ lan tỏa thông điệp "cùng xây cuộc sống xanh", “Mekong Xanh” đã kết nối doanh nghiệp, chính quyền, nhà khoa học và nông dân bằng việc phát hiện nhiều mô hình tốt, gợi mở ý tưởng sáng tạo, dự án đầu tư qui mô lớn hơn trong tương lai.

Giữa biến đổi khí hậu, dân miền Tây 'Cùng xây cuộc sống xanh'

Giữa biến đổi khí hậu, dân miền Tây 'Cùng xây cuộc sống xanh'

TTO - Trồng bần lấy nước cốt, khởi nghiệp làm rau xanh, làm trang trái dưa lưới công nghệ cao... dân miền Tây, từ nông dân đến ông thầy giáo đang có nhiều mô hình kinh tế thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tôn Đông Á: Tạo sự khác biệt để khẳng định thương hiệu

Tôn Đông Á: Tạo sự khác biệt để khẳng định thương hiệu

Liên tục chuyển mình để tạo dựng niềm tin và phát triển thương hiệu, đó là những tâm niệm của ông Nguyễn Thanh Trung - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc công ty cổ phần Tôn Đông Á khi chia sẻ về định hướng phát triển công ty.

Nhiều mô hình tốt nâng cao cuộc sống cho nông dân

Nhiều mô hình tốt nâng cao cuộc sống cho nông dân

PGS Nguyễn Văn Sánh - nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển ĐBSCL đã đánh giá như vậy khi trao đổi với Tuổi Trẻ xung quanh những mô hình mà chuyên trang Mekong Xanh đã đăng tải trong suốt gần 8 tháng qua.