Định vị thương hiệu gạo Việt

15/03/2018 10:26 GMT+7

TTO - Việc định vị cho thương hiệu gạo Việt trên thương trường là bước “nâng cấp” bức bách bằng chất lượng chứ không chỉ chạy theo số lượng.

Một thời vàng thau lẫn lộn

Tại hội thảo Xây dựng thương hiệu cho nông sản ĐBSCL được tổ chức tại tỉnh Bến Tre năm 2006, kỹ sư Hồ Quang Cua (sở NN-PTNT tỉnh Sóc Trăng) gây ấn tượng khi đưa ra "khát vọng đầu tiên" là xây dựng chỉ dẫn địa lý "Gạo thơm Sóc Trăng". Đó thật sự là nền tảng vững chắc để Sóc Trăng khẳng định được thương hiệu gạo của vùng đất Sóc Trăng với các dòng lúa thơm ST hiện nay.

Kỹ sư Hồ Quang Cua nhớ lại: "Năm mới tái lập tỉnh Sóc Trăng (1992), GS.TS Võ Tòng Xuân tặng tỉnh nghèo mới chia tách giống lúa Khao Dawk Mali được nhân giống khoảng 10ha tại đồng đất Sóc Trăng. Với nhiệt tình và khí thế của những con người làm chủ mới, đến năm 1995 Sóc Trăng đã nổi tiếng ở Đồng Bằng Sông Cửu Long với diện tích lúa Khao Dawk Mali là 5.000ha".

Trong 3 năm qua, nhiều loại gạo ST được nông dân sản xuất tại Sóc Trăng đạt giá trị xuất khẩu và bán buôn trên thị trường nội địa với mức cao vào top dẫn đầu dòng gạo chất lượng cao. Bộ NN&PTNT cũng nhanh chóng lấy giá trị hạt gạo xuất khẩu từ các giống lúa của Sóc Trăng để làm mục tiêu "nâng cấp giá trị hạt gạo Việt".


Định vị thương hiệu gạo Việt - Ảnh 1.

Nông dân thu hoạch lúa trên cánh đồng huyện Phong Điền, Cần Thơ - Ảnh: CHÍ QUỐC

Trở lại câu chuyện vì sao một thời gian dài gạo Việt Nam chưa có thương hiệu? Cần nhìn nhận vai trò then chốt nằm ở Hiệp hội Lương thực Việt Nam(VFA).

Một thời gian dài, VFA đã được nhận những "đặc ân" trong xuất khẩu gạo. Cụ thể là VFA đã quá chăm bẵm vào miếng bánh "quota - hạn ngạch" xuất khẩu gạo từ những gói thầu xuất khẩu gạo của Chính phủ, chủ yếu là ở phân khúc gạo có phẩm cấp trung bình và thấp.

Nông dân trồng hàng chục giống lúa khác nhau trên cùng một cánh đồng. Thương lái mua xô bồ trộn lẫn các giống lúa cung cấp cho doanh nghiệp xuất khẩu ở phân khúc gạo cấp trung bình. Đây cũng là lúc xuất hiện tình trạng "cười ra nước mắt".

Thương lái mua lúa treo bảng trên ghe: "Chỉ mua lúa giống IR 50404"!? Nghĩa là thương lái "từ chối" mua gạo thơm (nhiều nông dân trồng lúa thơm phải bấm bụng bán ngang giá lúa thường) - do các doanh nghiệp xuất khẩu gạo đang cần gạo phẩm cấp trung bình.

Cần nói thêm, giống lúa IR 50404 cho phẩm cấp gạo trung bình; nông dân trồng lâu năm, lấy lúa thịt làm lúa giống nên thoái hóa, chất lượng gạo thường thấp!

Không có gì khó hiểu khi trong cùng một thời gian dài, gạo Thái Lan gần như độc chiếm xuất khẩu ở phân khúc gạo thơm, gạo cao cấp. Gạo Việt Nam xuất khẩu với giá thấp tè, có thời điểm người dân ĐBSCL mua gạo ăn ở thị trường nội địa còn cao hơn cả giá gạo xuất khẩu!

Hạt gạo "hãnh tiến"

Cách đây khoảng 3 năm, VFA tham gia xây dựng chuỗi phát triển thương hiệu gạo vùng ĐBSCL đến năm 2020 và tầm nhìn đến 2030. Theo đó, VFA cụ thể hóa thương hiệu gạo ở 3 cấp độ: Quốc gia - Vùng ĐBSCL/địa phương - Doanh nghiệp/sản phẩm.

ĐBSCL được "trời ban phú" với những đặc điểm sinh thái đa dạng, sản phẩm lúa gạo sẽ thỏa mãn nhiều phân khúc khác nhau như gạo đặc sản, gạo chất lượng cao và gạo theo phân khúc thị trường ngách chuyên biệt. Đây là bước tiến đáng ghi nhận của gạo Việt Nam.


Định vị thương hiệu gạo Việt - Ảnh 2.

Xuất khẩu gạo thơm

Khi câu chuyện quota - hạn ngạch xuất khẩu gạo được "cởi trói", hơn 100 doanh nghiệp tham gia vào thị trường xuất khẩu với nhiều phân khúc xuất khẩu khác nhau đã tạo động lực hình thành các vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao, gạo đặc sản.

Hiện nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam liên kết với nông dân trồng lúa, hình thành các vùng nguyên liệu gắn với đầu ra ở các phân khúc thị trường gạo chất lượng cao, gạo thơm.

Con đường tạo lập thương hiệu cho gạo Việt trên thương trường vẫn là câu chuyện dài trong nhiều năm tới.

"Bán cái người ta ưng"

"Xây dựng thương hiệu cho lúa gạo ĐBSCL nói đơn giản là bán cái gì mà người ta ưng. Tại sao thời gian qua người ta đông nghẹt đi xem mấy đứa nhỏ đội bóng Hoàng Anh Gia Lai đá - đó là thương hiệu. Xây dựng thương hiệu là khách hàng, khách hàng là thương hiệu", ông Nguyễn Minh Nhị, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh An Giang đã nói một cách hình tượng khi đề cập đến thương hiệu cho gạo Việt.

Hẳn GS.TS Võ Tòng Xuân rất vui khi cuối năm ngoái gạo ST24 của Việt Nam đã được vinh danh với gạo Thái Lan và gạo Campuchia trong "Top 3 Gạo ngon nhất thế giới" tại Hội nghị quốc tế lần 9 về Thương mại Gạo, tổ chức tại Ma Cao - Trung Quốc. Gạo ST24 được ra đời từ nhóm nghiên cứu do Kỹ sư Hồ Quang Cua (Sở NN&PTNT tỉnh Sóc Trăng) dẫn đầu.

Gạo ST24 được bình chọn là gạo đạt chuẩn hạt dài, trắng trong, cơm dẻo vừa và có hương thơm mùi lá dứa. Đặc điểm gạo thơm ST24 của Việt Nam nổi bật là ngắn ngày (100-105 ngày) so với gạo Thái rất dài ngày (khoảng 150 ngày). Đây là bước tiến không nhỏ của các loại gạo thơm ST do Kỹ sư Hồ Quang Cua dày công nghiên cứu lai tạo trong nhiều năm qua.

Doanh nghiệp xuất khẩu xác lập các phân khúc gạo khách hàng ưa chuộng để xây dựng thương hiệu: gạo thơm, gạo chất lượng cao… thì chắc chắn hạt gạo sẽ đem lại nhiều "quả ngọt" cho nông dân châu thổ cuối nguồn dòng Mekong. Hiện tại, khoảng chênh với giá xuất khẩu gạo ở phân khúc gạo cao cấp, gạo thơm giữa Thái Lan và Việt Nam gần như đã được "cân bằng".

Và để hạt gạo Việt Nam có thương hiệu và cạnh tranh sòng phẳng trên thương trường, rất cần những con người dành tâm huyết cho cây lúa lâu nay như GS.TS Võ Tòng Xuân, Kỹ sư Hồ Quang Cua.

SÁU PHONG
Mới nhất
MeKong Xanh - Cùng xây cuộc sống xanh

MeKong Xanh - Cùng xây cuộc sống xanh

Buổi hội thảo và tổng kết chương trình MeKong Xanh với chủ đề “Hướng đến phát triển bền vững Đồng bằng Sông Cửu Long” ngày 24 - 11 vừa qua thành công tốt đẹp.

Mong Tuổi Trẻ tiếp tục đồng hành cùng ĐBSCL

Mong Tuổi Trẻ tiếp tục đồng hành cùng ĐBSCL

Khởi động từ tháng 1-2018, chuyên trang Mekong Xanh của báo Tuổi Trẻ với sự đồng hành của Công ty cổ phần Tôn Đông Á đã góp phần chuyển tải đa dạng thông tin, chính sách, đời sống vùng ĐBSCL đến bạn đọc cả nước.

Ươm mầm sáng tạo,  lan tỏa mô hình tốt

Ươm mầm sáng tạo, lan tỏa mô hình tốt

Không chỉ lan tỏa thông điệp "cùng xây cuộc sống xanh", “Mekong Xanh” đã kết nối doanh nghiệp, chính quyền, nhà khoa học và nông dân bằng việc phát hiện nhiều mô hình tốt, gợi mở ý tưởng sáng tạo, dự án đầu tư qui mô lớn hơn trong tương lai.

Giữa biến đổi khí hậu, dân miền Tây 'Cùng xây cuộc sống xanh'

Giữa biến đổi khí hậu, dân miền Tây 'Cùng xây cuộc sống xanh'

TTO - Trồng bần lấy nước cốt, khởi nghiệp làm rau xanh, làm trang trái dưa lưới công nghệ cao... dân miền Tây, từ nông dân đến ông thầy giáo đang có nhiều mô hình kinh tế thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tôn Đông Á: Tạo sự khác biệt để khẳng định thương hiệu

Tôn Đông Á: Tạo sự khác biệt để khẳng định thương hiệu

Liên tục chuyển mình để tạo dựng niềm tin và phát triển thương hiệu, đó là những tâm niệm của ông Nguyễn Thanh Trung - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc công ty cổ phần Tôn Đông Á khi chia sẻ về định hướng phát triển công ty.

Nhiều mô hình tốt nâng cao cuộc sống cho nông dân

Nhiều mô hình tốt nâng cao cuộc sống cho nông dân

PGS Nguyễn Văn Sánh - nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển ĐBSCL đã đánh giá như vậy khi trao đổi với Tuổi Trẻ xung quanh những mô hình mà chuyên trang Mekong Xanh đã đăng tải trong suốt gần 8 tháng qua.