Kẻ giấu mặt dưới nước ngầm, sau nước dâng

28/03/2018 19:32 GMT+7

ĐBSCL là 1 trong 3 đồng bằng trên thế giới chịu tổn thương nặng nề nhất do BĐKH và nước biển dâng. Đi kèm là các hệ lụy như hạn mặn, thời tiết cực đoan đảo lộn đã ảnh hưởng nghiêm trọng đời sống và sản xuất của người dân.

Kẻ giấu mặt dưới nước ngầm, sau nước dâng - Ảnh 1.

Tình trạng ngập lụt hay hạn mặn diễn ra trước mắt dễ nhận thấy. Hiện tượng sạt lở cũng được xem là tình huống thiên tai khẩn cấp.

Trong khi đó, mối nguy khác là tình trạng sụt lún đang làm cho đồng bằng "chìm dần" lại ít được quan tâm hơn, khiến nó trở thành "kẻ giấu mặt" làm biến dạng đồng bằng, rất cần được nhận diện để ứng phó kịp thời.

Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra, việc khai thác nước ngầm thiếu kiểm soát là nguyên nhân chính gây sụt lún đất. Tốc độ sụt lún ở ĐBSCL ngày càng nghiêm trọng hơn, trung bình 1,1cm/năm, có nơi 2,5cm/năm, cao hơn 10 lần so với tốc độ nước biển dâng. Mực nước ngầm ở một số nơi đã bị hạ thấp hơn 5m.

Để cứu ĐBSCL khỏi bị biến dạng, cần một chiến lược tổng thể "cân bằng nước", nâng cao hiệu quả khai thác, quản lý, sử dụng tài nguyên nước theo hướng giảm tối đa việc khai thác nước ngầm.

ĐBSCL cần thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và tiêu dùng nước theo hướng phát triển nền công nghiệp xanh, nông nghiệp sạch, giảm thâm canh, giảm đầu vào, tăng giá trị và chất lượng đầu ra, tăng cường liên kết, chú trọng xây dựng, hoàn thiện các chuỗi giá trị nông sản chủ lực vùng như thủy sản, trái cây, lúa gạo.

Nghị quyết 120/NQ-CP về Phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với biến đổi khí hậu của Chính phủ đã xác định hai tư duy đột phá. Đó là tư duy thích ứng thuận theo tự nhiên và quy hoạch không gian tích hợp. Cần sớm được hiện thực hóa bằng các quy hoạch, chương trình, kế hoạch hành động thực tế.

Những giải pháp công trình mang tính kỹ thuật, công nghệ để ứng phó trước tác động của BĐKH, sụt lún, hạn mặn là cần thiết. Nhưng ĐBSCL có những đặc thù, cần nhận thức đúng để thích ứng chứ không nên chống chọi một cách duy lý. Tác động của BĐKH không còn là cảnh báo mà đã hiển hiện.

Nhưng ĐBSCL không phải sẽ biến mất ngay trong vài mươi năm. Đó là một quá trình đòi hỏi sự thích ứng chủ động và khôn ngoan. Hành động thích ứng có thể đúng, có thể sai trong một tương lai bất định, nhưng cần dựa trên "nguyên tắc không hối tiếc". Nếu hành động sai thì vừa tốn kém, không hiệu quả mà cái giá phải trả cho sai lầm sẽ rất đắt.

Tư duy quy hoạch tích hợp mang tính không gian vùng, tiểu vùng và liên kết đòi hỏi phải thực thi mệnh lệnh liên kết vùng. Mạnh ai nấy làm như mọi khi, địa phương nào biết địa phương đó, ngành nào biết ngành đó không còn phù hợp sẽ làm cho những kẻ thù dấu mặt sụt lún dưới tầng nước ngầm và phía sau BĐKH, nước biển dâng ngày càng hung bạo hơn.

Chỉ có cách tiếp cận theo vùng, liên vùng, phối hợp liên ngành cùng hành động mới mong thích ứng trước các biến đổi tự nhiện và xã hội.

TRẦN HỮU HIỆP
Mới nhất
MeKong Xanh - Cùng xây cuộc sống xanh

MeKong Xanh - Cùng xây cuộc sống xanh

Buổi hội thảo và tổng kết chương trình MeKong Xanh với chủ đề “Hướng đến phát triển bền vững Đồng bằng Sông Cửu Long” ngày 24 - 11 vừa qua thành công tốt đẹp.

Mong Tuổi Trẻ tiếp tục đồng hành cùng ĐBSCL

Mong Tuổi Trẻ tiếp tục đồng hành cùng ĐBSCL

Khởi động từ tháng 1-2018, chuyên trang Mekong Xanh của báo Tuổi Trẻ với sự đồng hành của Công ty cổ phần Tôn Đông Á đã góp phần chuyển tải đa dạng thông tin, chính sách, đời sống vùng ĐBSCL đến bạn đọc cả nước.

Ươm mầm sáng tạo,  lan tỏa mô hình tốt

Ươm mầm sáng tạo, lan tỏa mô hình tốt

Không chỉ lan tỏa thông điệp "cùng xây cuộc sống xanh", “Mekong Xanh” đã kết nối doanh nghiệp, chính quyền, nhà khoa học và nông dân bằng việc phát hiện nhiều mô hình tốt, gợi mở ý tưởng sáng tạo, dự án đầu tư qui mô lớn hơn trong tương lai.

Giữa biến đổi khí hậu, dân miền Tây 'Cùng xây cuộc sống xanh'

Giữa biến đổi khí hậu, dân miền Tây 'Cùng xây cuộc sống xanh'

TTO - Trồng bần lấy nước cốt, khởi nghiệp làm rau xanh, làm trang trái dưa lưới công nghệ cao... dân miền Tây, từ nông dân đến ông thầy giáo đang có nhiều mô hình kinh tế thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tôn Đông Á: Tạo sự khác biệt để khẳng định thương hiệu

Tôn Đông Á: Tạo sự khác biệt để khẳng định thương hiệu

Liên tục chuyển mình để tạo dựng niềm tin và phát triển thương hiệu, đó là những tâm niệm của ông Nguyễn Thanh Trung - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc công ty cổ phần Tôn Đông Á khi chia sẻ về định hướng phát triển công ty.

Nhiều mô hình tốt nâng cao cuộc sống cho nông dân

Nhiều mô hình tốt nâng cao cuộc sống cho nông dân

PGS Nguyễn Văn Sánh - nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển ĐBSCL đã đánh giá như vậy khi trao đổi với Tuổi Trẻ xung quanh những mô hình mà chuyên trang Mekong Xanh đã đăng tải trong suốt gần 8 tháng qua.